امام حسن عسکری(ص)فرمود:هر کس برادر خود را پنهانی موعظه[دعوت به خیر]کند او را زینت داده است.وهر کس برادر خود را آشکار و در حضور مردم موعظه[دعوت به خیر]کند او را تحقیر و ضایع کرده است.
منبع:تحف العقول،ص۴۸۹
خداوند متعال در زمینه اهمیت گفتار و رفتار خوش در امر به معروف و نهی از منکر،فرموده:با حکمت و اندرز نیکو،به راه پروردگارت دعوت نما و با آنها به روشی که نیکوتر است،استدلال و مناظره کن؛پروردگارت از هر کسی بهتر می داندچه کسی از راه او گمراه شده است و او به هدایت یافتگان داناتر است.
منبع:سوره مبارکه نحل،آیه۱۲۵
امام باقر علیه السلام می فرماید:امر به معروف و نهی از منکر راه انبیاء و روش صالحان و فریضه ای بزرگ است که سایر واجبات به آن قوام می یابند،راه ها امن می شوند،کسب و کارها حلال می گردند و حقوق مردم به آن ها باز گردانده می شود و زمین آباد می شود.
منبع:الکافی،ج۵،۵۵
امر به معروف و نهی از منکر آثار فراوانی دارد که در اینجا به دو مورد آن اشاره میشود :
۱_ یک داشتن دنیا و آخرت:امیر مومنان علی علیه السلام فرمود:هر کس در او سه ویژگی باشد دنیا و آخرتش به سامان است:کسی که امر به معروف کند و خود نیز به آن معروف عمل کند،نهی از منکر کند و خود نیز از آن مورد دوری جوید و از حدود الهی نگهبانی کند.
۲_عزتمندی:امام صادق علیه السلام فرمود:امر به معروف و نهی از منکر دو آفریده خدا هستند،پس هر کس به آنها کمک[و عمل]کند خدای سبحان او را عزیز کند و هرکس آن ها را خوار کند خدا خوار سازد.
منبع:تهذیب الاحکام،ج۶،ص۱۶۷
در رابطه با پیامدهای ترک فریضه امر به معروف و نهی از منکر میتوان به موارد زیر اشاره کرد:
۱_ زوال برکات:رسول خدا(ص)فرمود: مردم تا هنگامی که امر به معروف و نهی از منکر میکنند و همدیگر را در احسان، نیکوکاری و تقوا یاری میکنند،پیوسته در خیر و خوبی اند،پس هرگاه چنین نباشند،خیر و برکت از آنها برداشته میشود[ تهذیب الاحکام جلد ۶ صفحه ۱۸۱]
۲_سلطه نااهلان و نداشتن دادرس:رسول خدا(ص)فرمود:اگر مردم امر به معروف نهی از منکر را ترک کنند بعضی از آنها (نااهلان ستمگر)بر بعضی دیگر سلطه مییابند و یاوری در زمین و در آسمان ندارند.[تهذیب الاحکام جلد ۶ صفحه.۱۸۱]
۳_عدم قبولی دعا:امام کاظم علیه السلام فرمود:یا امر به معروف و نهی از منکر میکنید یا خدای متعال بدانتان را بر شما مسلط میکند،آنگاه صالحانتان دعا میکنند و مستجاب نمیشود.[عوالی اللئالی،ج۳،ص۱۹۰]
۴_روا شمردن گناه:رسول خدا(ص)فرمود:هرگاه امر به معروف اندک شد به حریم تجاوز میشود[ارشاد القلوب صفحه ۳۹].
رسول خدا(ص)فرمود:حق مجالس[حضور در اماکن عمومی]را به جا آورید.عرض شد حق مجالس چیست؟
فرمود:چشمهایتان را از نامحرمان بپوشانید،پاسخ سلام را بدهید،نابینایان را هدایت و امر به معروف و نهی از منکر کنید.
منبع: مکارم الاخلاق صفحه ۲۶.
مراتب فریضه امر به معروف و نهی از منکر مراحل گوناگونی دارد که به تناسب مخاطب و مقتضای زمان و مکان تغییر مییابد.در احادیث معصومان به این مراحل عملی،زبانی و قلبی اشاره شده است.رسول خدا(ص)فرمود:هر کس از شما منکری دید،پس باید با دستش جلوی آن را بگیرد،پس اگر نمیتواند با زبانش و اگر آن را هم نمیتواند با قلبش[ازآن بیزار باشد].
منبع:مستدرک الوسایل،ج۱۲،ص۱۹۲.
شخصی به عبدالله بن عباس گفت:میخواهم امر به معروف و نهی از منکر نموده و مردمان را وعظ و نصیحت کنم.ابن عباس پرسید:شروع کردهای؟گفت: تصمیم دارم.ابن عباس گفت:مانعی ندارد اما مواظب باش که سه آیه از قرآن مجید تو را رسوا نسازد.آن شخص گفت:کدام سه آیه؟ابن عباس گفت:یکی این آیه که میگوید《آیا مردم را به نیکی دعوت میکنید اما خودتان را فراموش مینمایید؛سوره مبارکه بقره آیه ۴۴》آیا تو اطمینان داری که از مخاطبان و نکوهش شدگان این آیه نیستی؟آن شخص گفت نه،آیه دوم را بگو!ابن عباس گفت:آیه دوم این است که میگوید《ای کسانی که ایمان آوردهاید چرا سخنی میگویید که عمل نمیکنید نزد خدا بسیار موجب خشم است که سخنی بگویید که عمل نمیکنید؛سوره مبارکه صف آیه ۲ و ۳》نسبت به این آیه چطور؟آیا مطمئن هستی که از توبیخ شدگان این آیه نیستی؟آن شخص گفت نه،آیه سوم را بگو!ابن عباس گفت:آیه سوم گفتار خدای تعالی به نقل از عبد صالح حضرت شعیب علیه السلام است که به مردم چنین گفت:《 من هرگز نمیخواهم چیزی که از آن باز میدارم خودم مرتکب شوم سوره مبارکه هود آیه ۸۸》آیا از اهل این آیه هستی؟آن شخص گفت نه!ابن عباس گفت:بنابراین اول از خودت شروع کن؛آنگاه به نصیحت کردن دیگران بپرداز.
منبع:سرگذشت های تلخ و شیرین قرآن جلد ۱ صفحه ۱۱۹.
پیامبر(ص)به ابن مسعود می فرماید:هر گاه کاری را انجام دادی از روی علم و عقل انجام ده و بر حذر باش از این که کاری را بدون آینده نگری و آگاهی انجام دهی.به درستی که خداوند_جل جلاله_می فرماید:همانند زنی که بافته اش را بعد از این که محکم گردانید بود،جاهلانه باز کرد،نباشید.[بحارالانوار،ج۷۴،ص۱۱۰].نقل شده است که زنی نادان و احمق در قریش بوده است که چیزی را می بافته و پس از بافته شدن،آنها را می شکافته است.این داستان به عنوان کنایه برای افرادی به کار می رود که عملی را بدون آگاهی آغاز می کنند و پس از مدت کوتاهی با حالتی پشیمان سر جای اول باز می گردند.قرآن مجید انسانها را از انجام دادن یک چنین افعال احمقانه ای نهی کرده است.پیامبر اسلام نیز با استناد به این آیه مبارکه می فرماید:هیچ کاری را بدون عقل و علم انجام ندهید.
وبلاگ نیاز امروز با هدف انتشار تازهترین مقالات، پژوهشها و دستاوردهای علمی از سراسر جهان ایجاد شده است. در اینجا میتوانید جدیدترین تحقیقات در حوزههای گوناگون علم و فناوری، پزشکی، محیطزیست، فیزیک، هوش مصنوعی و دیگر شاخههای علمی را مطالعه کنید.